Your Excellency, Mr . President of the Hellenic Republic,
Dear Ladies and Gentlemen,
Dear Honoured Guests,
Dear Friends,

It is with great pleasure and pride that I welcome you all here at the War Museum of Athens, to the opening of the second stop of our very successful exhibition, “The Sea Unites.”

This exhibition tells a story that is, in many ways, both historic and deeply human — a story of vision and the unbreakable bond between two nations, Greece and Germany, forged across the waters of the sea.

In the decades following World War II, Germany experienced an extraordinary transformation — a time we now call the German Wirtschaftswunder, or Economic Miracle. From the ashes of destruction, a nation rebuilt itself with remarkable speed and determination. But this recovery was not achieved in isolation. It was shaped by cooperation, innovation, and by the international ties that connected Germany to the wider world.

One of the lesser-known, yet incredibly significant chapters of this period is the role of Greek shipping and shipbuilding in Germany. Greek shipowners, many of whom had survived the war and the occupation, turned to Germany’s emerging shipyards to build a new future — not only for their fleets, but for the global maritime economy. In return, Germany found in Greece a partner that believed in its engineering, its craftsmanship, and its potential.

This collaboration brought Greek visions to life on German soil — in shipyards along the North Sea and Baltic coasts, in steel hulls, in innovation, and in trust.

“The Sea Unites” explores how these economic and cultural connections took shape — how the sea, which so often divides, became instead a bridge. It became a place of exchange, of mutual respect, and of forward-looking partnership.

As we move through this exhibition, you will encounter documents, photographs, ship models, and personal stories that bring this unique chapter of post-war European history to life. These artifacts remind us that behind every ship, behind every contract, there were people — workers, engineers, sailors, visionaries — who believed in rebuilding and moving forward, together.

Let this exhibition not only be a tribute to the past, but also an inspiration for the future. At a time when the world faces new challenges – economic and geopolitical –, the story of how Greece and Germany came together through maritime cooperation reminds us that partnership, even across borders, can create lasting progress. This story should be seen today, with all the problems in the world, how diplomacy could work in the right way.

When I see this exhibition, I also see my personal story. The first deal in my life I did with the late Captain Vassilis Constantakopoulos – the founder of Costamare. I just had started my career in the Chartering Department of the German shipping company Hamburg Süd / Rudolf A. Oetker.

Captain Vassilis bought the Motor Vessel ADVISOR to be renamed LASER STREAM from Harrison Lines and we chartered her for five years.

The vessel was Polish-built, 2,000 TEU, already fairly old at this time and she had performed without any off-hire all the years perfectly for us. For me this was the best and the start of my own shipping and shipbroking company which I have today.

When I came to Piraeus the first time, walking along the Port, I was immediately addicted to the Greek shipping DNA. There exists no better place in the world. This is the reason why Greek shipowners control today the largest fleets in the world.

I would like to thank everyone who contributed to the creation of this exhibition — the historians, curators, researchers, and institutions from both Greece and Germany. Your work ensures that this important chapter is not forgotten, but passed on to future generations.

In this way I would really like to thank you, dear George, very much. I remember, it was 2016 when you and your son Michael came to Hamburg and my late father who created our Museum, was still alive.

I was told that a shipowner and a shipping enthusiast from Greece would like to see our Museum. Immediately after we met the first time, we had a strong connection and it turned out that you are, like my late father, a super shipping enthusiast with a great collection. You created the idea of doing something together and that was the birth of ‘The Sea Unites’ – the sea connects.

It describes the Greek / German relation at its best. Soon you published a book with this title and showing the massive amounts of business which had been done, like newbuildings, shipbroking, crewing, banking, insurance, repair and much more between our two countries.

All the famous names and stories like Onassis, Niarchos, Livanos, Lemos, Laskaridis, Chandris, Fafalios, Procopiou, Constantakopoulos and many more famous names are legends in our today’s world.

Dear George, you dedicated a great part of your life and work to preserve the great Greek shipping heritage for the next generations to come. Greece and the whole shipping community could be extremely thankful to you and your excellent work. Without you and all your passion and knowledge – you really feel it – we would not be here tonight. A great part of the Greek heritage and legacy would otherwise have been lost.

Thank you, George and Michael, you are both great persons and more importantly great friends.

Dear President of the Hellenic Republic, it is a great honour for our museum, our people and myself to be here today and that you came. If you may allow me, coming from outside and being pleased to tell you that you could be extremely proud of the work of Mr George Foustanos and his son Michael. They should be highly honoured by the Greek shipping community and your country for what they have done, created and preserved.

I can tell you, I know how much work and dedication you have to have to set something up like George and Michael did. Thank you.

Dear President of the War Museum, I would really like to thank you and your whole team for allowing us to show this exhibition here. As said, this is a very big honour for us. You and your team have done a very professional and great work. We now hope very much that a lot of people will come to your museum and see this exhibition.

In this way, I would like to thank all the sponsors who made it possible for us to be here today. Thank you.

Last but not least, I would like to thank everybody from the War Museum, the International Maritime Museum, the Greek Shipping Miracle and Navira who had been involved. You all did a great job. Working long hours and the result is fantastic. Well done.

Let us now step into this story — into the docks, the decks, the blueprints and the bridges — and celebrate a shared heritage shaped by the sea.

Welcome to “The Sea Unites”.

EFCHARISTO POLY
Danke
Thank you.

Κυρίες και κύριοι,

Υπάρχουν στιγμές στην Ιστορία των λαών όπου οι οικονομικές επιλογές αποκτούν πολιτικό και πολιτισμικό βάθος: όταν μια επιχειρηματική εκ πρώτης όψεως απόφαση γίνεται πράξη ευθύνης και μια συνεργασία μετατρέπεται σε γέφυρα ανάμεσα σε λαούς που υπήρξαν αντίπαλοι.

Η σημερινή έκθεση αφηγείται την ιστορία των ναυπηγικών επιτευγμάτων αλλά, στην πραγματικότητα, φωτίζει μια βαθύτερη ευρωπαϊκή εμπειρία. Πώς, μέσα από τη θάλασσα και τη ναυτιλία, μια ζοφερή μνήμη μετετράπη σε δημιουργική συνεργασία. Πώς η θάλασσα, τελικώς, έχει το χάρισμα να ενώνει τους ανθρώπους.

Αντίθετα με τη σαρκαστική συμβουλή που έδινε ο Ντιντερό στις Αρχές Πολιτικής των Ηγεμόνων «να μην κάνουν συμμαχίες παρά μόνο για να σπέρνουν μίση», η Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο επέλεξε συνειδητά έναν άλλο δρόμο. Της συμμαχίας για να σπείρει τη δημοκρατία και την ευημερία. Από τα ερείπια της καταστροφής αναδείχθηκε σε μια από τις πιο δυναμικές οικονομίες του πλανήτη μας.

Μέρος αυτής της ανασυγκρότησης υπήρξε και η ναυπηγική δραστηριότητα, η οποία δημιούργησε γέφυρες εμπιστοσύνης και συνεργασίας που ξεπέρασαν το παρελθόν και οδήγησαν στο κοινό ευρωπαϊκό μέλλον που βιώνουμε σήμερα.

Το τεκμηριωμένο και εξαιρετικά διαφωτιστικό έργο του ιστορικού Γιώργου Φουστάνου, καρπός πολυετούς έρευνας, αναδεικνύει πώς οι παραγγελίες Ελλήνων πλοιοκτητών συνέβαλαν καθοριστικά στην οικονομική ανασυγκρότηση της Δυτικής Γερμανίας και τη σταδιακή επανένταξή της στον παγκόσμιο χάρτη.

Η ιστορική αυτή αφήγηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν αναλογιστούμε το σημείο εκκίνησής της. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι Έλληνες χάσαμε τα τρία τέταρτα του εμπορικού μας στόλου από τα πυρά, κυρίως, των γερμανικών υποβρυχίων και για τέσσερα χρόνια η χώρα μας υποδουλώθηκε στις δυνάμεις του Άξονα. Παρά ταύτα, αναπτύξαμε μετά τον πόλεμο επιχειρηματικές σχέσεις με τα καθημαγμένα, αρχικά, ναυπηγεία της Δυτικής Γερμανίας.

Η επιλογή αυτή δεν υπήρξε αποτέλεσμα λήθης, αλλά πράξη υπέρβασης. Ήταν μια σιωπηλή παραδοχή ότι το μέλλον της Ευρώπης δεν μπορούσε παρά να οικοδομηθεί πάνω στη συμπόρευση και τη συνεργασία.

Οι μεταπολεμικές ναυπηγήσεις έφεραν ένα διπλό όφελος καθώς συνέβαλλαν στη δημιουργία της γερμανικής οικονομικής ανασυγκρότησης και ταυτόχρονα του ελληνικού ναυτιλιακού θαύματος. Δύο θαύματα σε συσκευασία του ενός. Ήταν μια πρώτη εικόνα του ευρωπαϊκού μέλλοντος, ένα πρώτο δείγμα της προόδου και της ανάπτυξης που θα μπορούσε να πετύχει η Ευρώπη μέσα από τη σύντηξη δυνάμεων, μέσα από τη συνεννόηση και τη συνεργασία.

Και επειδή ακριβώς αυτό υπήρξε το προανάκρουσμα του πώς χτίστηκε εν συνεχεία η Ευρώπη, θα ήθελα να αναφερθώ σε αυτήν την πρωτοποριακή διαίσθηση του ελληνικού εφοπλισμού, ο οποίος αντιλαμβάνεται τις εξελίξεις ακόμη και πριν να δρομολογηθούν. Απόδειξη ότι η συμμετοχή της Ελλάδος στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στον πλευρό της Αντάντ, έγινε αρχικά μέσω του εμπορικού της στόλου και εν συνεχεία μέσω της κρατικής επιλογής, το 1917. Ο εφοπλισμός, δηλαδή, έβλεπε μπροστά και ενίοτε η κρατική πρωτοβουλία ακολουθούσε.

Πριν από τον πόλεμο, τα γερμανικά ναυπηγεία κατείχαν εξέχουσα θέση στον παγκόσμιο ναυπηγικό χάρτη. Μετά την ήττα αποδεκατίστηκαν και ήταν αποκομμένα βάσει συμφωνιών και συνθηκών από τις διεθνείς αγορές. Η Γερμανία παρέδωσε το σύνολο του στόλου της στους νικητές του πολέμου και της απαγορεύτηκε να αναπτύξει ναυπηγική δραστηριότητα εξαιρουμένης αυτής που εξυπηρετούσε τις εσωτερικές ανάγκες του κράτους. Πέντε χρόνια μετά την άρση της απαγόρευσης αυτής -και σε μια δύσκολη διεθνή συγκυρία- οι αθρόες παραγγελίες Ελλήνων εφοπλιστών, κυρίως για ατμοκίνητα δεξαμενόπλοια, υπήρξαν καταλύτης για την επανεκκίνηση ιστορικών ναυπηγικών μονάδων στο Κίελο, το Αμβούργο, τη Βρέμη και το Έμντεν. Σκεφτείτε ότι μέχρι και το 1958 τα ελληνικά πλοία απέπλεαν με γερμανικό πλήρωμα και Γερμανό πλοίαρχο.

To 1953, τέσσερα ελληνόκτητα νεότευκτα δεξαμενόπλοια παραδόθηκαν από γερμανικά ναυπηγεία. Το Olympic Cloud υπήρξε το πρώτο δεξαμενόπλοιο που ναυπηγήθηκε μετά τον πόλεμο και καθελκύστηκε παρουσία της Λουίζε Έρχαρντ, συζύγου του Λούντβιχ Έρχαρντ, αρχιτέκτονα του γερμανικού οικονομικού θαύματος. Λίγους μήνες αργότερα, η παράδοση του Tina Onassis, του μεγαλύτερου δεξαμενόπλουου στον κόσμο, ενώπιον δεκάδων χιλιάδων θεατών, σήμανε την επιστροφή του Αμβούργου ανάμεσα στα κορυφαία ναυπηγικά κέντρα διεθνώς.

Σε κάθε σπουδαία ιστορία επιτυχίας, άλλωστε, υπάρχει ένας αφανής πρωταγωνιστής: η κουλτούρα εμπιστοσύνης στη συλλογική εργασία, που λειτουργεί ως καταλύτης προόδου.

Η ανασυγκρότηση για την οποία μιλάμε δεν αφορούσε μόνο ναυπηγεία και λιμάνια. Αφορούσε ανθρώπους, οικογένειες, εργαζόμενους. Αφορούσε την αποκατάσταση της αξιοπρέπειας της εργασίας και της δημιουργίας σε μια κοινωνία που αναζητούσε εκ νέου τον βηματισμό της. Στα γερμανικά ναυπηγεία εργάστηκαν αργότερα χιλιάδες Έλληνες μετανάστες, συμβάλλοντας με το μόχθο τους όχι μόνο στην ανασυγκρότηση της Γερμανίας, αλλά και στη διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού κοινωνικού ιστού. Η πολιτική βούληση συνόδευσε αυτή τη δυναμική. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, τη δεκαετία του ’50, εργάστηκε συστηματικά για την ενίσχυση των ελληνογερμανικών συνεργασιών.

Η ιστορία αυτή δείχνει με σαφήνεια πως το οικονομικό θαύμα δεν είναι ποτέ αποτέλεσμα ενός μόνο παράγοντα. Είναι προϊόν συνεργειών, εμπιστοσύνης και διεθνών σχέσεων που βασίζονται στη σταθερότητα και τον αμοιβαίο σεβασμό.

Η ελληνική ναυτιλία, σε αντίθεση με άλλες χώρες, αναπτύχθηκε σε μεγάλο βαθμό χωρίς κρατική στήριξη. Σε μια Ελλάδα καθημαγμένη, απορροφημένη από τον εμφύλιο πόλεμο, οι Έλληνες εφοπλιστές ανέλαβαν πρωτοβουλία. Και σήμερα, η ελληνική ναυτιλία αντιπροσωπεύει πάνω από το 61% του στόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και περίπου το 20% της παγκόσμιας χωρητικότητας! Ένα επίτευγμα δυσανάλογο με το γεωμετρικό μέγεθος και τον πληθυσμό της χώρας μας.

Οι Έλληνες ταξιδεύουν στις θάλασσες εδώ και χιλιάδες χρόνια. Η θάλασσα -το αρχαιοελληνικό «ανήριθμον γέλασμα των κυμάτων»- υπήρξε πεδίο εμπορίου, διάδοσης πολιτισμού αλλά και αγώνων για την ελευθερία. Στη μεταπολεμική Ευρώπη, έγινε και πεδίο συμφιλίωσης.

Η ιστορία που αναδεικνύεται μέσα από αυτή την έκθεση δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Μάς καλεί να αναλογιστούμε το παρόν και το μέλλον. Αποτελεί μια ζωντανή υπενθύμιση ότι η πρόοδος δεν γεννιέται από την απομόνωση, αλλά από τη συνεννόηση, που είναι δύναμη. Σε έναν κόσμο που δοκιμάζεται εκ νέου, η εμπειρία της ευρωπαϊκής μεταπολεμικής πορείας -και η αποφασιστική συμβολή της ναυτιλίας σε αυτήν- δείχνει ότι οι λαοί μπορούν να μετατρέψουν τις τραυματικές τους εμπειρίες σε κοινό, στέρεο θεμέλιο. Σήμερα, οι άλλοτε δύο αντιμαχόμενοι λαοί, συνυπάρχουν ως ισότιμοι εταίροι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρά τις διαφορές, η θάλασσα, όντως, ενώνει τους λαούς.

Και κλείνοντας, θα ήθελα να πω τούτο: Οι Έλληνες εφοπλιστές, σήμερα που βρίσκονται στο πιο ψηλό σκαλί ισχύος και διεθνούς επιρροής στην ιστορία τους, έχουν όχι μόνο τη δυνατότητα, αλλά και τη μοναδική ιστορική ευκαιρία, μαζί με την ευθύνη που αυτή συνεπάγεται, να προσφέρουν ακόμα περισσότερα στην Ελλάδα. Να δημιουργήσουν, να τολμήσουν και να ανοίξουν νέους δρόμους προόδου. Όπως συνέβαλλαν στο γερμανικό οικονομικό θαύμα, έτσι μπορούν να πρωτοστατήσουν στις επιτυχίες του ελληνικού μας μέλλοντος. Να κάνουν περισσότερα και από αυτά τα αξιόλογα που ήδη κάνουν.

Η εποχή που διανύουμε, παρότι χαρακτηρίζεται από ρευστότητα και αβεβαιότητα, γεννά ταυτόχρονα νέες ευκαιρίες για πρωτοβουλία και δημιουργία. Ο ελληνικός εφοπλισμός έχει μπροστά του νέες κορυφές που μπορεί να κατακτήσει. Οι Έλληνες εφοπλιστές μπορούν να υλοποιήσουν νέους στόχους και να πραγματοποιήσουν νέα σχέδια και οράματα. Οράματα συνυφασμένα τόσο με την εδραίωση της δικής τους πρωτοπορίας στην ελληνική και τη διεθνή οικονομία, όσο και με την πορεία του έθνους μας πιο μπροστά και πιο ψηλά στην κοινωνία των ευρωπαϊκών κρατών.

Αν η ιστορία προσφέρει ένα δίδαγμα, είναι ότι η θάλασσα θα αποτελεί πάντοτε πηγή έμπνευσης, γνώσης και ισχύος για την Ελλάδα και τους Έλληνες. Πάνω στη θάλασσα ξεδιπλώνεται αυτό το αέναο και επίμονο ταξίδι της ελληνίδος ιδέας στο χρόνο, αυτό το Ομηρικό ταξίδι που ξεκίνησε από τα βάθη της προϊστορίας και δεν θα τελειώσει ποτέ για όσο θα υπάρχει στον κόσμο φως και πίστη στην αρμονία, στο μέτρο και στα ανθρωπιστικά ιδεώδη.

Σας ευχαριστώ.